Cầu lông cơ bản: cách cầm vợt, cú đánh và tính điểm

Cầu lông có vẻ đơn giản — hai cây vợt, một trái cầu, cái lưới — nhưng trận đầu tiên thường kết thúc bằng cảm giác lúng túng: cầu cứ đi chỗ khác với chỗ mình muốn. Khác biệt giữa người đánh «theo quán tính» và người đánh đúng nằm ở vài nền tảng rất cụ thể: cách cầm vợt, cách tính điểm, các cú đánh cơ bản và bước chân.

Bài này gom đúng những nền tảng đó cho người mới hoàn toàn, theo thứ tự nên học. Không cần thuê huấn luyện viên ngay — một sân thuê, một người bạn cùng trình và vài tuần kiên nhẫn là đủ để trận cầu đầu tiên trở nên vui thay vì vất vả.

Sân, lưới và cách tính điểm

Sân đánh đơi là hình chữ nhật hẹp, sân đánh đôi rộng hơn ở hai biên; vạch ngoài cùng dành cho đôi, vạch trong cho đơi. Lưới căng ngang giữa sân, cầu phải bay qua lưới và rơi trong phần sân đối phương mới hợp lệ. Trái cầu chạm vạch tính là trong sân — khác với trực giác của nhiều người mới.

Cách tính điểm hiện nay: mỗi pha cầu đều có điểm cho một bên, kể cả khi bên đó không giao cầu. Một set đấu đến 21 điểm, thắng cách biệt ít nhất hai; nếu 20 đều thì đánh tiếp, và trận đấu gồm tối đa ba set, thắng hai set là thắng trận. Bên ghi điểm ở pha trước được quyền giao cầu ở pha sau — vì thế giữ được quyền giao cầu lâu là một lợi thế thật.

Cách cầm vợt: nền của mọi cú đánh

Chin mươi phần trăm cú đánh hỏng của người mới bắt nguồn từ cách cầm vợt. Cầm kiểu «cán chảo» — nắm nguyên cán như cầm chảo — khiến cổ tay khóa cứng, lực chỉ đến từ cánh tay và cầu không bao giờ đi xa. Cách cầm chuẩn giống bắt tay: đặt cán vợt vào gốc các ngón, lòng bàn tay hờ, ngón cái và ngón trỏ tạo thành chữ V trên cán.

Có hai tư thế cầm cơ bản cần thuộc trước. Forehand — mặt vợt thuận — dùng cho mọi cú đánh phía tay thuận: chữ V nghiêng nhẹ về một phía cán. Backhand — mặt trái — xoay vợt một nhịp, ngón cái đặt dọc mặt cán rộng để làm điểm tựa đẩy. Tập chuyển qua lại hai tư thế cầm ngay tại nhà, cầm vợt xoay qua xoay lại vài phút mỗi ngày — tay quen trước, sân tính sau.

Cú phát cầu và bốn cú đánh cơ bản

Giao cầu mở đầu mỗi pha: cầm cầu ở đầu lông, vợt đánh từ dưới lên, điểm chạm dưới thắt lưng. Phát cầu cao sâu về cuối sân là lựa chọn an toàn cho người mới — đẩy đối thủ lùi xa lưới, mình có thêm thời gian. Phát cầu thấp lướt lưới dùng khi đối thủ đứng lùi, nhưng dễ hỏng hơn nên để dành sau.

Bốn cú đánh nền tảng gồm: clear — đánh cầu cao sâu về cuối sân để phòng thủ và lấy lại nhịp; drop — nhỏ cầu nhẹ sát lưới khi đối thủ đứng sâu; smash — đập cầu mạnh xuống khi cầu lên cao phía trước mặt; và drive — phẳng nhanh ngang tầm ngực để gây lúng túng. Người mới nên luyện clear trước hết: một cú clear chuẩn giải quyết bảy mươi phần trăm tình huống khó trong trận phong trào.

Trước khi nghĩ đến bước chân, hãy chắc tư thế chờ: đứng gần giữa sân, chân rộng bằng vai, gối mềm, mũi chân nhấp nhổm nhẹ, vợt giơ trước ngực như tấm khiên nhỏ. Tư thế chờ đúng rút ngắn nửa giây phản ứng — và trong cầu lông, nửa giây là cả một pha bóng. Nhiều người mới đứng thẳng đơ, vợt thõng xuống, rồi than rằng cầu nhanh quá; thực ra cầu không nhanh hơn, chỉ là họ xuất phát chậm hơn.

Bước chân: thứ phân biệt người chơi hay

Xem các vận động viên chơi, bạn sẽ thấy họ ít «chạy» hơn người phong trào — vì họ dùng bước chân. Nguyên tắc lõi: luôn quay về điểm giữa sân sau mỗi cú đánh, và đi bằng những bước lưới nhỏ thay vì bước dài chạy nước rút. Từ điểm giữa, mọi góc sân chỉ cách hai ba bước lưới.

Bài tập đơn giản nhất cho bước chân không cần cầu: đứng giữa sân, lưới ra sáu hướng (hai góc trước, hai bên, hai góc sau) rồi về giữa, mỗi hướng vài lần. Mười phút bài này mỗi buổi tập trong một tháng thay đổi trận cầu của bạn nhiều hơn một cây vợt đắt tiền gấp ba.

Lỗi người mới hay mắc

• Cầm vợt kiểu cán chảo khiến cổ tay bị khóa và cầu thiếu lực.
• Đứng nguyên sau khi đánh thay vì quay về điểm giữa sân.
• Chỉ nhìn trái cầu, quên nhìn vị trí đối thủ đang đứng.
• Cố đập smash mọi quả, kể cả khi cầu thấp và mình mất thế.
• Chạy lùi bằng mặt, dễ ngã — phải xoay người chạy nghiêng ra sau.

Khi đã ra trận, hãy phân biệt tư duy đánh đơi và đánh đôi ngay từ đầu. Đánh đơi là cờ di chuyển: đẩy đối thủ đi bốn góc, mỏi chân là thua. Đánh đôi là phân ca: một người trấn lưới, một người lo cuối sân, xoay vị trí theo pha công thủ chứ không đứng chôn chân một chỗ. Người mới đánh đôi hay ôm cả hai việc rồi va vào nhau — hô «của tới» hoặc «của cậu» từ pha đầu tiên là thói quen rẻ tiền cứu cả đôi giày khỏi dẫm lên nhau.

Tự tập một mình và tập có bạn

Cầu lông thưởng cho người kiên nhẫn với nền tảng. Hai tuần đầu chỉ cầm vợt, bước chân và clear nghe có vẻ chậm, nhưng đó là con đường ngắn nhất: một tháng sau bạn sẽ đánh những trận ra trận, trong khi người bỏ qua nền vẫn loay hoay chữa thói quen xấu. Thuê sân, gọi một người bạn, và bắt đầu từ cách cầm vợt — phần còn lại sẽ tự đến. Và khi đã quen nhịp, đừng quên mời thêm một đôi bạn khác cùng trình — cầu lông đánh đôi càng đông, mỗi buổi trên sân càng giống một bữa tiệc nhỏ thay vì một bài kiểm tra.